
Tenis, sayı sistemi en çok merak edilen spor dallarından biri. 15, 30, 40 sıralaması ve ardından gelen “avantaj” kavramı ilk bakışta anlamsız görünür; oysa mantığı basittir.
Oyun içinde sayılar
Bir oyunu kazanmak için dört sayı almak gerekir. Sayılar şu şekilde adlandırılır:
- 0 sayı: love (sıfır)
- 1. sayı: 15
- 2. sayı: 30
- 3. sayı: 40
- 4. sayı: oyun kazanılır
Ancak oyunu kazanmak için iki sayı fark gerekir.
Deuce ve avantaj
İki oyuncu da 40’a ulaştığında skor deuce olur. Bu noktadan sonra bir sayı alan oyuncu avantaj elde eder. Avantajlı oyuncu bir sayı daha alırsa oyunu kazanır; kaybederse skor tekrar deuce’a döner. Bu döngü, biri iki sayı fark atana kadar sürer.
Set nasıl kazanılır
Bir seti kazanmak için altı oyun almak ve rakibe iki oyun fark atmak gerekir. 6-4 biten set geçerlidir; 6-5 durumunda set devam eder.
Tie-break
Set 6-6’ya geldiğinde tie-break oynanır. Bu bölümde sayılar normal şekilde sayılır: 1, 2, 3… İlk yedi sayıya ulaşan ve iki sayı fark atan oyuncu seti alır. 6-6 olursa fark ikiye çıkana kadar devam eder.
Tie-break’te servis düzeni değişir: ilk sayıyı bir oyuncu atar, sonrasında ikişer sayıda bir servis el değiştirir.
Maç kaç sette biter
Kadınlarda ve çoğu erkek turnuvasında maçlar üç setin ikisi üzerinden oynanır. Grand Slam turnuvalarında erkekler beş setin üçü üzerinden mücadele eder; bu yüzden Grand Slam maçları belirgin şekilde uzun sürer.
Neden 15, 30, 40
Sistemin kökeni tartışmalıdır. En yaygın açıklama, sayıların bir saat kadranının çeyreklerinden (15, 30, 45) türediği ve 45’in söylenişi kolaylaştırmak için 40’a indiği yönündedir. Kesin bir kayıt bulunmadığı için bu açıklama bir varsayım olarak kalıyor.
Tenis gündemindeki gelişmeleri Tenis sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Ah, ben bunu 80’lerde öğrenmiştim; o zamanlar kimse tie-break’i sormazdı! Şimdi herkes ‘nasıl çalışıyor’ diye soruyor, demek ki tenis artık halk sporu olmuş.
Peki, sayı sistemi ilk başta neden 15-30-40 seçildi? Bence bu kural oyunun dramatisini arttırıyor; eğer düz 1-2-3 olsaydı, avantaj kavramı da çıkmazdı, oyun daha donuk olurdu.
Önemli olan, tie-break’in Grand Slam’larda beşinci sete uygulanıp uygulanmadığı; bu yazıda net açıklandı mı? Çünkü Wimbledon ve French Open’da kurallar değişti son yıllarda.