Basketbolu izlerken en çok merak edilen konuların başında saat kuralları geliyor. Hücumun neden aniden kesildiği, hakemin neden düdük çaldığı çoğu zaman bu kurallarla ilgili.
24 saniye kuralı
Topa sahip olan takım, şut saatinin dolmasından önce potaya şut atmak zorundadır. Süre dolduğunda hücum hakkı sona erer ve top rakibe geçer. Atılan şutun çembere temas etmesi gerekir; çembere değmeyen şut, saat ihlali sayılır.
Hücum ribaundu alındığında saat sıfırdan başlamaz. FIBA kurallarında şut saati bu durumda 14 saniyeye ayarlanır. Aynı uygulama NBA’de de geçerlidir.
Sekiz saniye kuralı
Kendi sahasında topa sahip olan takım, topu sekiz saniye içinde rakip yarı sahaya geçirmek zorundadır. Süre aşılırsa top rakibe verilir. Top rakip yarı sahaya geçtikten sonra tekrar kendi sahasına döndürülemez; buna geri alan ihlali denir.
Faul sınırı ve oyundan çıkma
FIBA kurallarında bir oyuncu beş faul yaptığında oyundan çıkar. NBA’de bu sınır altı fauldür. Türkiye Basketbol Süper Ligi ve EuroLeague, FIBA kurallarını uygular; dolayısıyla beş faul sınırı geçerlidir.
Takım faulü ayrı bir hesaptır: bir devrede beşinci takım faulünden sonra yapılan her faul, rakibe serbest atış hakkı doğurur.
Sayı türleri
- Serbest atış: 1 sayı
- Üç sayı çizgisi içinden: 2 sayı
- Üç sayı çizgisi dışından: 3 sayı
Şut atarken faul yapılırsa ve şut girerse, sayı geçerli sayılır ve oyuncu bir ek serbest atış kullanır.
Maç süresi
FIBA kurallarında maç 10’ar dakikalık dört periyottan oluşur. NBA’de periyotlar 12 dakikadır. Beraberlik hâlinde beşer dakikalık uzatmalar oynanır; sonuç belirlenene kadar uzatma tekrarlanabilir.
Mola hakları
Takımlar maç boyunca sınırlı sayıda mola kullanabilir ve bu haklar devrelere göre dağıtılır. Son periyotta kullanılabilecek mola sayısı ayrıca sınırlandırılmıştır; bu yüzden teknik direktörler molalarını maç sonuna saklar.
Basketbol gündemindeki gelişmeleri Basketbol sayfamızdan takip edebilirsiniz.
Vay be, 24 saniye kuralı… Ben de gençken bu kural yok idi, basketbol çok farklıydı. Şimdi hızlı, heyecanlı olmuş tabii, ama bazen eski oyunun duruş ve plan yapma güzelliği özleniyor.
Aslında bu kurallar oyunu dengeliyor; savunma takımını da koruyor. FIBA ve NBA farkları tartışmak güzel de, her sistemin kendi mantığı var, kötü değil sadece farklı.
Kuralları bilmek önemli ama asıl merak ettiğim, Türkiye liginde hangi sistemi kullanıyoruz? FIBA mı uygulanıyor şu an?