Bir maçta tartışmalı bir pozisyon yaşandığında akla ilk gelen soru “VAR neden devreye girmedi” oluyor. Cevap çoğu zaman şu: sistem o pozisyona zaten müdahale edemiyor. VAR’ın yetki alanı sanıldığından çok daha dar.
Yalnızca dört durum
Uluslararası Futbol Birliği Kurulu’nun (IFAB) belirlediği kurallara göre video yardımcı hakem yalnızca şu dört başlıkta müdahale edebilir:
- Gol pozisyonları — golden önce ihlal yapılıp yapılmadığı
- Penaltı kararları — verilen veya verilmeyen penaltılar
- Doğrudan kırmızı kart — ikinci sarıdan kaynaklanan kırmızılar bu kapsamda değildir
- Oyuncu kimliği karışıklığı — kartın yanlış oyuncuya gösterilmesi
Bu dördünün dışında kalan hiçbir karar VAR incelemesine konu olamaz. Orta sahada verilen bir faul, taç atışı yönü veya sarı kart kararı — hakem hatalı olsa bile sistem müdahale etmez.
“Açık ve bariz hata” eşiği
VAR, dört başlığa giren pozisyonlarda bile her tartışmalı kararda devreye girmez. Ölçüt, hakemin kararının açık ve bariz bir hata olmasıdır. Yorum farkı olabilecek, iki tarafa da savunulabilecek pozisyonlarda saha hakeminin kararı geçerli kalır. Bu eşik, sistemin oyunu sürekli durdurmasını engellemek için konulmuştur.
Süreç nasıl işliyor
Video hakem ekibi pozisyonu izler ve saha hakemine bildirim yapar. Ardından iki yol vardır: hakem kararını doğrudan değiştirir ya da kenardaki ekranda kendisi izler. Nihai karar her zaman saha hakemine aittir; video hakem karar veremez, yalnızca öneride bulunur.
Ofsayt ayrı bir başlık
Gol öncesi ofsayt incelemeleri “gol pozisyonu” kapsamına girer ve burada açık-bariz hata eşiği uygulanmaz; ofsayt olgusal bir durumdur, ya vardır ya yoktur. Bu yüzden santimetrelik farklar iptal kararına yol açabilir.
Kararın gecikmesi neden
Gol atıldıktan sonra oyunun bir süre devam edip sonradan geri dönülmesi, sistemin doğası gereğidir. İnceleme, pozisyonun oluştuğu ana kadar geri gider. Bu nedenle bir gol, atıldıktan dakikalar sonra iptal edilebilir.
Maç sonuçlarını ve tartışmalı pozisyonlara dair açıklamaları Maç Sonuçları ve Futbol sayfalarımızdan takip edebilirsiniz.
VAR’ın dört durumuyla başladı, şimdi her maç başka bir şey oluyor. Ben eski hakem sistemini özlüyorum ama teknoloji kaçınılmazmış artık.
VAR olmasa çok daha fazla haksız karar veriliyor. Tartışmalar uzun sürse de adalet sağlanıyor, çöpe atılan gollerden daha iyidir.
VAR kontrolleri maçın hızını etkiliyor. Bundan sonraki haftalarda VAR süresi azaltılırsa, oyunun akışı tamamen değişir. Bunu izlemeliyiz.